Mũ bảo hiểm bị rơi mạnh có nên tiếp tục sử dụng không?

Mũ bảo hiểm bị rơi là tình huống rất thường gặp. Có thể là rơi khỏi yên xe, tuột khỏi tay, rơi từ móc treo, rơi trong cốp hoặc va đập xuống nền xi măng khi bất cẩn. Vậy nón bảo hiểm khi bị rơi nhiều lần có nên tiếp tục sử dụng không?

Mũ bảo hiểm bị rơi có nên sử dụng tiếp không?

Về mặt kỹ thuật, mũ bảo hiểm không chỉ bảo vệ người đội bằng lớp vỏ bên ngoài. Cấu trúc an toàn của mũ còn phụ thuộc rất lớn vào lớp xốp EPS, phần quai khóa, đinh tán, lớp lót và khả năng ôm chắc đầu khi có va chạm xảy ra. Vì vậy, sau một cú rơi mạnh, đặc biệt là rơi xuống nền cứng, mũ có thể đã bị ảnh hưởng khả năng bảo vệ dù mắt thường chưa chắc nhìn thấy.

Vậy mũ bảo hiểm bị rơi có nên tiếp tục sử dụng không? Câu trả lời là không nên tiếp tục sử dụng. Nếu mũ rơi mạnh, rơi từ độ cao lớn, rơi xuống nền cứng, rơi nhiều lần, từng va chạm khi đang đội hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, nên ngưng sử dụng và thay mới để đảm bảo an toàn.

Vì sao mũ bảo hiểm bị rơi có thể không nên sử dụng?

Mũ bảo hiểm đạt chuẩn thường có nhiều bộ phận cùng tham gia bảo vệ người đội. Trong đó, quan trọng nhất là vỏ mũ, lớp xốp hấp thụ xung lực, hệ thống quai khóa và lớp lót bên trong.Khi bị va đập mạnh, cấu trức bị thay đổi, không còn bảo vệ được như trước cụ thể:

Lớp xốp EPS bị tác động làm thay đổi khả năng chịu lực tiếp theo

Phần quan trọng nhất mũ bảo hiểm đạt chuẩn là lớp xốp EPS. Đây là lớp xốp có nhiệm vụ hấp thụ và phân tán lực khi xảy ra va chạm. Khi có lực tác động mạnh, EPS không hoạt động theo kiểu “đàn hồi rồi trở lại như cũ”.

Thay vào đó, lớp xốp này hấp thụ năng lượng bằng cách bị nén, biến dạng hoặc phá vỡ cấu trúc bên trong. Chính quá trình “hy sinh” này giúp giảm bớt lực truyền trực tiếp lên vùng đầu người đội.

Vấn đề nằm ở chỗ: sau khi lớp EPS đã bị nén hoặc tổn thương, khả năng hấp thụ lực ở khu vực đó có thể không còn như ban đầu. Nếu mũ tiếp tục gặp va chạm ở lần sau, vùng xốp đã suy yếu sẽ khó bảo vệ tốt như lúc mới.

Khi mũ rơi mạnh xuống nền bê tông, nền gạch, mặt đường nhựa hoặc bề mặt cứng, lớp EPS bên trong có thể gặp các tình trạng như:

Các hạt xốp bị ép dẹp ở vùng chịu lực hoặc xuất hiện vết nứt nhỏ hoặc nứt vi mô trong cấu trúc xốp và một số điểm bên trong mất khả năng hấp thụ xung động hiệu quả. Đáng chú ý, những hư hỏng này thường không dễ nhìn thấy

Mũ bảo hiểm có thể chịu lực một lần không còn đủ khả năng sau

Nón bảo hiểm được thiết kế để giảm thiểu chấn thương khi có va chạm. Nhưng điều đó không có nghĩa là mũ có thể chịu nhiều cú va đập mạnh mà vẫn giữ nguyên hiệu năng bảo vệ ban đầu.

Có thể hình dung mũ bảo hiểm giống như túi khí trên ô tô. Túi khí được tạo ra để bảo vệ người ngồi trong xe khi xảy ra va chạm lớn. Nhưng sau khi đã bung, túi khí không thể dùng lại như cũ. Mũ bảo hiểm cũng tương tự ở khía cạnh hấp thụ lực: một cú va đập mạnh có thể không làm mũ vỡ ngay, nhưng kết cấu bảo vệ bên trong có thể đã bị suy giảm.

Trong trường hợp tai nạn thật sự xảy ra sau đó, nếu lớp EPS đã bị tổn thương từ trước, năng lượng va đập có thể truyền lên đầu nhiều hơn. Khi đó, chiếc mũ không còn đóng vai trò bảo vệ tốt như kỳ vọng.

Vì vậy, nếu mũ bảo hiểm bị rơi mạnh, từng va vào cạnh bàn, cạnh tường, nền bê tông hoặc bị xe cán, bị vật nặng đè lên bạn nên thay mới nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về độ an toàn.

Vỏ mũ có thể xuất hiện các vết nứt ngầm

Bên cạnh lớp xốp EPS, vỏ mũ cũng là bộ phận rất quan trọng. Vỏ mũ có nhiệm vụ bảo vệ phần bên ngoài, hạn chế vật sắc nhọn tác động trực tiếp, đồng thời hỗ trợ phân tán lực va đập trên bề mặt mũ.

Tuy nhiên, sau một cú rơi mạnh, vỏ mũ có thể không vỡ ngay nhưng vẫn xuất hiện các tổn thương khó quan sát. Một số hư hỏng thường gặp gồm:

• Vết nứt chân chim rất nhỏ
• Tách lớp vật liệu.
• Suy yếu kết cấu tại điểm va chạm.
• Biến dạng nhẹ ở vùng tiếp xúc với nền cứng.

Những hư hỏng này không phải lúc nào cũng rõ ràng. Đặc biệt với các loại mũ có bề mặt bóng, bề mặt màu tối hoặc có tem trang trí, người dùng càng khó phát hiện vết nứt nhỏ.

Trong lần va chạm tiếp theo, các vết nứt này dễ lan nhanh hơn và chức năng bảo vệ kém đi. Khi đó, vỏ mũ không còn đủ khả năng phân tán lực như ban đầu. Nguy cơ vỡ mũ, bung chi tiết hoặc mất ổn định kết cấu cũng cao hơn. Đó là lý do sau khi mũ bảo hiểm bị rơi, không sử dụng tiếp.

Quai khóa, kính và các chi tiết phụ cũng có thể bị ảnh hưởng

Mũ bảo hiểm tốt không chỉ cần vỏ và xốp đạt chuẩn. Quai đeo, khóa cài, đinh tán, kính chắn, cơ cấu kính và lớp lót cũng góp phần tạo nên sự an toàn tổng thể. Sau khi mũ bị rơi, một số chi tiết có thể bị ảnh hưởng như:

• Khóa cài bị lỏng, khó bấm hoặc không còn chắc.
• Dây quai bị xoắn, sờn, lệch hoặc giãn.
• Đinh tán giữ quai có dấu hiệu lỏng.
• Kính chắn bị nứt, lệch ngàm, khó đóng mở.
• Cơ cấu kính âm hoặc kính ngoài hoạt động không còn mượt.
• Lớp lót bị lệch, làm mũ đội không còn ôm đầu.

Nếu quai khóa không chắc, mũ có thể bị xô lệch hoặc văng ra khi xảy ra va chạm. Nếu kính bị nứt hoặc lệch, tầm nhìn có thể bị ảnh hưởng trong quá trình di chuyển. Nếu lớp lót bị lệch form, cảm giác đội có thể không còn ổn định. Điều này cho thấy, sau khi mũ bị rơi, cần kiểm tra toàn bộ mũ chứ không chỉ nhìn phần vỏ.

Mũ rơi nhẹ và mũ va đập mạnh khác nhau như thế nào?

Không phải mọi trường hợp mũ bảo hiểm bị rơi đều giống nhau. Một chiếc mũ rơi nhẹ từ độ cao thấp khi bên trong không có đầu người sẽ khác rất nhiều so với mũ va đập khi đang đội hoặc mũ rơi từ tốc độ cao.

Nếu mũ chỉ rơi nhẹ từ yên xe xuống nền phẳng, không có vật nặng bên trong, không bị nứt vỏ, không biến dạng, không lỏng quai khóa, không bong xốp, người dùng có thể kiểm tra kỹ trước khi quyết định tiếp tục sử dụng.

Nhưng nếu mũ rơi mạnh từ cầu thang, từ trên cao xuống nền xi măng, bị xe cán qua, bị đập vào cạnh sắc, rơi nhiều lần liên tục hoặc từng chịu lực trong một vụ va chạm giao thông, nên thay mới. Trong những trường hợp này, nguy cơ hư hại bên trong cao hơn rất nhiều và không thể chắc chắn bằng mắt thường.

Có thể tự kiểm tra mũ sau khi bị rơi không?

Có thể kiểm tra bước đầu, nhưng cần hiểu rằng kiểm tra bằng mắt thường chỉ giúp phát hiện các dấu hiệu rõ ràng. Nó không thể đảm bảo 100% rằng mũ còn nguyên khả năng bảo vệ. Người dùng có thể kiểm tra theo quy trình sau:

Trước hết, quan sát toàn bộ vỏ mũ dưới ánh sáng mạnh. Tìm các vết nứt, rạn, trầy sâu, móp, bong sơn bất thường hoặc khu vực có dấu hiệu bị va đập tập trung.

Tiếp theo, tháo lớp lót trong nếu mũ có thiết kế tháo rời. Quan sát lớp xốp EPS. Nếu thấy xốp bị lõm, nứt, bể, bong, lỏng hoặc có vùng đổi màu bất thường do va đập, không nên tiếp tục dùng.

Sau đó, kiểm tra quai và khóa. Kéo nhẹ dây quai theo nhiều hướng, kiểm tra đinh tán, lẫy khóa, phần gài và điểm nối. Khóa phải cài chắc, không bung, không kẹt và không lỏng.

Tiếp tục kiểm tra kính nếu mũ có kính. Kính phải trong, không nứt, không méo, không lỏng bản lề và không tạo cảm giác rung lắc khi đóng mở.

Cuối cùng, đội thử mũ. Mũ phải ôm vừa đầu, không lỏng, không xô lệch khi quay đầu, không phát ra tiếng lạ và không tạo cảm giác lệch form. Nếu trước đây mũ đội chắc nhưng sau khi rơi lại có cảm giác lỏng, lệch hoặc không còn ôm như cũ, nên cân nhắc thay mới.

Vì sao không nên tiếc một chiếc mũ đã nghi ngờ mất an toàn?

Nhiều người có tâm lý tiếc vì mũ còn mới, còn đẹp, giá mua không rẻ hoặc chỉ mới sử dụng trong thời gian ngắn. Nhưng cần nhìn đúng bản chất: giá trị lớn nhất của mũ bảo hiểm không nằm ở lớp sơn, kiểu dáng hay thương hiệu bên ngoài. Giá trị thật nằm ở khả năng bảo vệ khi xảy ra tình huống bất ngờ.

Mũ đã giảm khả năng hấp thụ lực có thể vẫn đội được, vẫn nhìn đẹp, vẫn cài quai được. Nhưng đến khi cần bảo vệ thật sự, nó có thể không còn làm tốt nhiệm vụ ban đầu.

Vấn đề không phải là chiếc mũ còn dùng được hay không. Vấn đề là chiếc mũ còn đủ an toàn để tin tưởng hay không. Với sản phẩm bảo hộ, nguyên tắc đúng là: khi đã nghi ngờ hư hại kết cấu, nên ưu tiên thay mới. An toàn không nên đặt cược vào cảm giác “chắc là không sao”.

Mũ bảo hiểm bị rơi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc phải bỏ ngay, nhưng tuyệt đối không nên xem nhẹ. Điều quan trọng là phải đánh giá mức độ rơi, vị trí va đập, tình trạng vỏ, lớp xốp, quai khóa, kính và cảm giác đội thực tế.